Męka Pana naszego Jezusa Chrystusa według św. Mateusza

Mateusza 26, 14–27

¹⁴szczelinowy jeden z Dwunastu, krytyczny Judasz Iskariota, znaleziony do arcykapłanów, ¹⁵Powiedziałem do nich: «Co wypłań mi dać, a ja ci to dam». I policzyli mu trzech srebrników. ¹⁶Jednocześnie będziesz w stanie to zrobić, a następnie będziesz w stanie to zrobić. ¹⁷Pierwszego dnia Przaśników uczniów przyszli do Jezusa i zapytałli: «Gdzie chcesz, abyśmy przygotowali Wieczerzę Paschalną?» ¹⁸Jezus im założyciel: «Idźcie do miasta, do znanego nam człowieka, i powiedzcie mu: Nauczyciel mówi: Czas mój jest bliski; Chcę urządzić Paschę z moimi uczniami u ciebie w domu.» ¹⁹Teraz to widać, ale to tylko kwestia czasu, a nadchodzi Pascha. ²⁰Wieczorem zasiadłem do posiłku z Dwunastoma. ²¹A gdy jedli, powiedział: «Zaprawdę, powiadam wam: Jeden z was mnie przekazał.» ²²Oni i bardzo się zasmucili i każdy z nich zaczął pytać: «Czy to ja, Panie?» ²³We: «Ktokolwiek został uderzony ze skutkiem uderzeniowym, ten mnie przekazał”. ²⁴Syn Człowieczy odejdzie, jak o Nim napisano, lecz biada temu człowiekowi, przez którego Syn Człowieczy będzie wydany! Lepiej by było dla niego, gdyby się ten człowiek nie narodził».» ²⁵Judasz, który go ujawnił, powiedział: «Czy to ja, nauczycielu?» «Tak powiedziałeś» – pogrzeb Jezusa. ²⁶Podczas posiłku podawanego przez chleb, połączenie jest powiązane z moim urządzeniem, które jest podawane przez Ciebie, mówiąc: «Bierzcie i jedzcie, to jest moje».» ²⁷Następnie po kielich i odmówiwszy dziękczynienie, daj im, mówiąc: «Pijcie z niego wszyscy!

Mateusza 26, 66

⁶⁶»Co o tym myślisz?« – od konieczności. »Zasługuje na śmierć”.»

Oto skróty oznaczające różnych mówców: † = Jezus; L = Lektor; D = Uczniowie i przyjaciele; F = Tłum; A = Inni ludzie. L. W owym czasie jeden z Dwunastu, imieniem Judasz Iskariota, udał się do arcykapłanów i rzekł do nich: D: «Co chcecie mi dać, a ja wam Go wydam?» L. Dali mu trzydzieści srebrników. Odtąd Judasz szukał sposobności, żeby Go wydać. Pierwszego dnia Przaśników przystąpili uczniowie do Jezusa i zapytali Go: D: «Gdzie chcesz, abyśmy przygotowali Paschę?» L. On im odpowiedział: † «Idźcie do miasta, do pewnego człowieka i powiedzcie mu: Nauczyciel mówi: Moja godzina jest bliska. Chcę u ciebie spożyć Paschę z moimi uczniami«. L. Uczniowie uczynili tak, jak im Jezus polecił, i przygotowali Paschę. Wieczorem Jezus siedział przy stole z Dwunastoma. Podczas posiłku rzekł: »Zaprawdę, powiadam wam: Jeden z was Mnie zdradzi». Bardzo się zmartwili i zaczęli pytać jeden po drugim: «Czyż nie mnie, Panie?» On odpowiedział: «Ten, który ze Mną zanurzył rękę w misie, ten Mnie zdradzi. Syn Człowieczy odejdzie, jak przepowiada Pismo. Lecz biada temu człowiekowi, przez którego Syn Człowieczy będzie wydany. Lepiej by było dla niego, gdyby się nie narodził». Wtedy Judasz, który miał Go wydać, rzekł: «Czyż nie mnie?» Jezus odpowiedział: «Tak, Ja mówię». Podczas posiłku Jezus wziął chleb, odmówił modlitwę dziękczynną, połamał go i dał swoim uczniom, mówiąc: «Bierzcie i jedzcie, to jest Ciało moje». Potem wziął kielich, odmówił modlitwę dziękczynną i dał im, mówiąc: «Pijcie z niego wszyscy, bo to jest moja Krew Przymierza, która za wielu będzie wylana na odpuszczenie grzechów. Powiadam wam: Nie będę już pił z tego owocu winnego krzewu aż do owego dnia, kiedy pić go będę z wami nowy, w królestwie Ojca mojego». Po odśpiewaniu hymnu wyszli na Górę Oliwną. Wtedy Jezus rzekł do nich: «Tej nocy wszyscy zwątpicie we Mnie. Jest bowiem napisane: Uderzę pasterza, a rozproszą się owce stada». Lecz gdy zmartwychwstanę, uprzedzę was do Galilei«. Piotr odezwał się i rzekł: «Choćby wszyscy zwątpili w was, Ja nigdy nie zwątpię». Jezus mu odpowiedział: »Zaprawdę, powiadam wam: Jeszcze tej nocy, zanim kogut zapieje, trzy razy się Mnie zaprzesz«. Piotr Mu rzekł: »Choćby mi przyszło umrzeć z tobą, nie zaprę się ciebie«. Wszyscy uczniowie mówili to samo. Potem Jezus poszedł z nimi do ogrodu zwanego Getsemani i rzekł do nich: »Usiądźcie tu, Ja tymczasem odejdę tam i będę się modlił«. Wziął z sobą Piotra, Jakuba i Jana, dwóch synów Zebedeusza, i począł się smucić i trwożyć. Rzekł do nich: »Smutek ogarnia moją duszę aż do śmierci. Zostańcie tu i czuwajcie ze mną«. I odszedłszy nieco dalej, upadł twarzą na ziemię i modlił się tymi słowami: »Ojcze mój, jeśli to możliwe, oddal ode mnie ten kielich. Wszakże nie jak Ja chcę, ale jak Ty«. Potem wrócił do swoich uczniów i zastał ich śpiących. Rzekł do Piotra: »Tak, jednej godziny nie mogliście czuwać ze mną? Czuwajcie i módlcie się, abyście nie ulegli pokusie; duch wprawdzie ochoczy, ale ciało słabe«. Odszedł znowu i modlił się po raz drugi tymi słowami: »Ojcze mój, jeśli nie może ominąć Mnie ten kielich i muszę go wypić, niech się stanie wola Twoja«. Gdy wrócił do uczniów, zastał ich znowu śpiących, bo oczy ich były ciężkie od snu. Zostawiwszy ich, odszedł ponownie i modlił się po raz trzeci, powtarzając te same słowa. Potem wrócił do uczniów i rzekł do nich: »Śpicie dalej i odpoczywacie? Oto bliska jest godzina, w której Syn Człowieczy będzie wydany w ręce grzeszników. Wstańcie! Chodźmy! Oto idzie mój zdrajca!« Gdy Jezus jeszcze mówił, oto nadszedł Judasz, jeden z Dwunastu, a z nim wielka zgraja uzbrojona w miecze i kije, wysłana przez arcykapłanów i starszych ludu. A zdrajca dał im znak: »Ten, którego pocałuję, to On. Jego pochwyćcie!«. Natychmiast podszedł do Jezusa i rzekł: »Witaj, Nauczycielu!« I pocałował Go. A Jezus rzekł do niego: »Przyjacielu, uczyń to, po co przyszedłeś«. Wtedy podeszli, pochwycili Jezusa i pochwycili Go. Jeden z tych, którzy byli z Jezusem, sięgnął po miecz, dobył go, uderzył sługę arcykapłana i odciął mu ucho. Wtedy Jezus rzekł do niego: »Schowaj miecz swój do pochwy, bo wszyscy, którzy miecza dobywają, od miecza giną. Czy myślisz, że nie mogę wezwać Ojca mego? Zaraz wystawi Mi do dyspozycji więcej niż dwanaście legionów aniołów. Jakże więc spełnią się Pisma?« W owej chwili Jezus rzekł do tłumu: »Czyż jestem rozbójnikiem, że wyszliście z mieczami i kijami, żeby Mnie pojmać? Codziennie nauczałem w świątyni, a nie pojmaliście Mnie«. Lecz to wszystko stało się, żeby się wypełniły Pisma proroków. Wtedy wszyscy uczniowie opuścili Go i uciekli. Ci zaś, którzy pojmali Jezusa, zaprowadzili Go przed Kajfasza, arcykapłana, w którego domu zebrali się uczeni w Piśmie i słudzy. Piotr szedł za Nim z daleka aż do pałacu arcykapłana. Wszedł na dziedziniec i siedział między służbą, aby widzieć, jaki będzie wynik tej sprawy. Arcykapłani i cały Sanhedryn szukali fałszywego świadectwa przeciwko Jezusowi, aby Go skazać na śmierć. Nie znaleźli żadnego, jakkolwiek występowało wielu fałszywych świadków. W końcu wystąpili dwaj i zeznali: A. »Ten człowiek powiedział: 'Mogę zburzyć świątynię Bożą i w ciągu trzech dni ją odbudować'«. L. Wtedy powstał najwyższy kapłan i rzekł do Niego: A. »Czego nie mówisz? Co mówisz na te świadectwa przeciwko Tobie?« L. Lecz Jezus milczał. Arcykapłan rzekł do Niego: A. «Zaklinam Cię na Boga żywego, powiedz nam, czy Ty jesteś Mesjasz, Syn Boży». L. Jezus mu odpowiedział: † »Tak, Ja mówię. Ale powiadam wam: Odtąd ujrzycie Syna Człowieczego, siedzącego po prawicy Wszechmogącego i nadchodzącego na obłokach niebieskich«. L. Wtedy arcykapłan rozdarł swoje szaty i rzekł: A. Zbluźnił! Na co nam jeszcze potrzeba świadków? Właśnie słyszeliście bluźnierstwo! Co o tym sądzicie? L. Oni odpowiedzieli: F. Zasługuje na śmierć. L. Wtedy pluli Mu w twarz i policzkowali Go. Inni bili Go pięściami, mówiąc: F. Prorokuj, Mesjaszu! Kto Cię uderzył? L. Tymczasem Piotr siedział na zewnątrz na dziedzińcu. Podeszła do niego służąca i rzekła: A. I ty byłeś z Jezusem Galilejskim. L. Lecz on zaprzeczył temu przed wszystkimi. D. Nie wiem, co mówisz. Inna służąca, widząc go wychodzącego ku bramie, rzekła do tych, którzy tam stali: Ten człowiek był z Jezusem Nazarejczykiem. Piotr znowu zaparł się Go, przysięgając: Nie znam tego Człowieka. Po chwili ci, którzy tam stali, podeszli do Piotra i rzekli: Na pewno jesteś jednym z nich! Zdradza Cię Twój akcent. Wtedy zaprzysiągł z całej siły: »Nie znam tego człowieka!«. Natychmiast zapiał kogut. Wtedy Piotr przypomniał sobie słowa, które powiedział mu Jezus: »Zanim kogut zapieje, trzy razy się Mnie wyprzesz«. Wyszedł na zewnątrz i gorzko zapłakał. Wczesnym rankiem wszyscy arcykapłani i starsi postanowili skazać Jezusa na śmierć. Związali Go, odprowadzili i wydali namiestnikowi Piłatowi. Wtedy Judasz, który Go wydał, widząc, że Jezus został skazany, poczuł skruchę. Zwrócił trzydzieści srebrników arcykapłanom i urzędnikom, mówiąc: »Zgrzeszyłem, wydając niewinnego«. Odpowiedzieli: »Co nas to obchodzi? To wasza sprawa«. Rzuciwszy srebrniki do świątyni, oddalił się i odszedł, aby się powiesić. Arcykapłani zebrali srebrniki i rzekli: »Nie wolno kłaść ich do skarbony świątyni, bo są zapłatą za krew«. Po naradzie kupili za te pieniądze Pole Garncarza, na cmentarz dla cudzoziemców. Dlatego pole to nazywane jest Polem Krwi aż do dnia dzisiejszego. Tak spełniło się słowo proroka Jeremiasza: Wzięli trzydzieści srebrników, zapłatę za Tego, którego Izraelici oszacowali, i dali je za Pole Garncarza, jak mi Pan rozkazał. Jezusa przyprowadzono przed Piłata, namiestnika, który Go zapytał: A. »Czy Ty jesteś Królem Żydowskim?« L. Jezus odpowiedział: † »Tak, Ja nim jestem«. L. Gdy jednak arcykapłani i słudzy oskarżali Go, On nic nie odpowiadał. Wtedy Piłat rzekł do Niego: A. »Czy nie słyszysz tych wszystkich oskarżeń przeciwko Tobie?« L. Lecz Jezus nic mu nie odpowiedział, tak że namiestnik bardzo się dziwił. A na każde święto namiestnik miał zwyczaj uwalniać więźnia, którego szukał tłum. A był Mu znany więzień, imieniem Barabasz. Gdy tłumy się zebrały, Piłat rzekł do nich: »Którego chcecie, żebym wam uwolnił: Barabasza czy Jezusa, zwanego Mesjaszem?« Wiedział bowiem, że przez zazdrość wydali Jezusa. A gdy siedział na trybunale, żona jego przysłała mu wiadomość: »Nie miej nic do czynienia z tym Niewinnym, bo dzisiaj we śnie wiele wycierpiałam z Jego powodu«. Arcykapłani i słudzy namawiali tłumy, żeby domagały się Barabasza, a domagały się śmierci Jezusa. Namiestnik ponownie zapytał: »Którego z tych dwóch chcecie, żebym wam uwolnił?« Odpowiedzieli: »Barabasza!«. Rzekł do nich Piłat: »Cóż więc mam uczynić z Jezusem, którego nazywają Mesjaszem?«. Wszyscy zawołali: »Na krzyż z Nim!«. Piłat zapytał: »Cóż właściwie uczynił?«. A oni jeszcze głośniej krzyczeli: »Ukrzyżuj Go!«. Gdy Piłat zobaczył, że jego wysiłki są daremne i że tylko wznieciły rozruchy, wziął wodę i umył ręce przed tłumem, mówiąc: »Nie jestem winny śmierci tego człowieka. To wy się tym zajmijcie«. Cały lud odpowiedział: »Krew Jego na nas i na dzieci nasze!«. Wtedy uwolnił im Barabasza, a Jezusa kazał ubiczować i wydał na ukrzyżowanie. Żołnierze namiestnika zaprowadzili Jezusa do pretorium i zgromadzili wokół Niego całą społeczność. Zdjęli z Niego szaty i nałożyli na Niego płaszcz szkarłatny. Uplótłszy wieniec z cierni, włożyli Mu go na głowę. A do prawej ręki dali Mu trzcinę i przyklękając przed Nim, szydzili z Niego, mówiąc: »Witaj, Królu Żydowski!«. »L. Pluli na Niego, wzięli trzcinę i bili Go po głowie. A gdy Go wyszydzili, zdjęli z Niego szaty, włożyli na Niego z powrotem Jego własne szaty i odprowadzili Go na ukrzyżowanie. Wychodząc, spotkali pewnego człowieka z Cyreny, imieniem Szymon, i zmusili go do niesienia krzyża Jezusa. Gdy przyszli na miejsce zwane Golgotą, to znaczy Miejscem Czaszki, podali Jezusowi wino zmieszane z żółcią. Skosztował, ale nie chciał pić. Gdy Go ukrzyżowali, rozdzielili między siebie Jego szaty, rzucając o nie losy. Potem siedzieli i strzegli Go. Nad Jego głową umieścili napis z podaniem przyczyny Jego skazania: «To jest Jezus, Król Żydowski». Potem ukrzyżowali z Nim dwóch łotrów, jednego po prawej, a drugiego po lewej Jego stronie«. Ci, którzy przechodzili obok, przeklinali Go, potrząsając głowami i mówiąc: »Ty, który burzysz świątynię i w trzech dniach ją odbudowujesz, wybaw samego siebie, jeśli jesteś Synem Bożym, i zejdź z krzyża!« Podobnie arcykapłani, uczeni w Piśmie i słudzy szydzili z Niego, mówiąc: »Innych wybawiał, siebie nie może wybawić. Jest królem Izraela; niechże teraz zejdzie z krzyża, a uwierzymy w Niego; zaufał Bogu; niechże Go teraz wybawi, jeśli Mu się podoba! Przecież powiedział: «Jestem Synem Bożym»«. I złoczyńcy, którzy byli z Nim ukrzyżowani, urągali Mu. Od godziny szóstej aż do dziewiątej mrok ogarnął całą ziemię. Około godziny dziewiątej Jezus zawołał donośnym głosem: »Eli, Eli, lema sabachthani?« (co znaczy: »Boże mój, Boże mój, czemuś Mnie opuścił?«). Niektórzy ze stojących tam, słysząc to, mówili: »Woła Eliasza!«. Natychmiast jeden z nich pobiegł i wziąwszy gąbkę, namoczył ją w occie, nałożył na trzcinę i dał Mu pić. Inni mówili: »Zaczekajcie! Zobaczmy, czy Eliasz przyjdzie, aby Go wybawić«. Lecz Jezus z głośnym okrzykiem oddał ducha. (Tu jeden klęka i zatrzymuje się na chwilę) I oto zasłona świątyni rozdarła się na dwoje z góry na dół. Ziemia zadrżała, a skały popękały. Groby się otworzyły i ciała wielu zmarłych świętych powstały. Wychodząc z grobów po zmartwychwstaniu Jezusa, weszli do miasta świętego i ukazali się wielu ludziom. Setnik i ci, którzy z nim strzegli Jezusa, widząc trzęsienie ziemi i to wszystko, zlękli się i zawołali: »Prawdziwie, Ten był Synem Bożym!«. Było tam wiele kobiet, które przyglądały się z daleka. Szły one za Jezusem z Galilei, aby się Nim opiekować. Wśród nich były Maria Magdalena, Maria, matka Jakuba i Józefa, oraz matka synów Zebedeusza. Tego wieczoru bogaty człowiek z Arymatei, imieniem Józef, który również został uczniem Jezusa, przyszedł do Piłata i poprosił o ciało Jezusa. Piłat rozkazał je wydać. Józef zabrał ciało, owinął je w czyste płótno i złożył w swoim nowym grobie, który kazał wykuć w skale. Potem zatoczył duży kamień przed wejście do grobu i odszedł. Maria Magdalena i druga Maria były tam, siedząc naprzeciw grobu. Nazajutrz, po dniu Przygotowania, arcykapłani i faryzeusze zebrali się w domu Piłata i mówili: »Panie, przypomnieliśmy sobie, że ów oszust powiedział jeszcze za Jego życia: «Po trzech dniach zmartwychwstanę». Każ więc zabezpieczyć grób aż do trzeciego dnia, żeby przypadkiem jego uczniowie nie przyszli i nie wykradli ciała, i nie powiedzieli ludowi: «Powstał z martwych». To ostatnie oszustwo będzie gorsze niż pierwsze«. Piłat rzekł do nich: «Macie straż. Idźcie i zabezpieczcie go, jak umiecie». Poszli więc i zabezpieczyli kamień, opieczętowując go i stawiając tam straż.

Wejście w Mękę Pańską: co Mateusz objawia nam o miłości do końca

Zrozumienie Wielkiego Tygodnia poprzez najbardziej uporządkowaną narrację Ewangelii, aby przekształcić naszą wiarę w konkretne działania

Czytałeś już na głos Pasję według Mateusza lub słyszałeś tę długą opowieść podczas liturgii Niedzieli Palmowej i zastanawiałeś się: po co tyle szczegółów? Dlaczego Mateusz tak dba o wzmiankę o żonie Piłata, polu garncarza, otwarciu grobów? Ten tekst to nie tylko relacja historyczna. To skrupulatnie skonstruowany fresk teologiczny, łączący Stary Testament z wydarzeniem paschalnym i wzywający każdego wierzącego do zbadania jakości własnej wierności. Ten artykuł jest dla każdego, kto chce wyjść poza narracyjną powierzchnię, aby dotknąć żywego serca chrześcijańskiej tajemnicy.

Narracja Męki Pańskiej według św. Mateusza nie jest liniowa w sensie dziennikarskim – jest teologiczna w najprawdziwszym sensie: każda scena spełnia obietnicę biblijną, każda postać jest zwierciadłem, które ukazuje się czytelnikowi. Najpierw zgłębimy wyjątkowy kontekst literacki i liturgiczny tego tekstu, a następnie przeanalizujemy wewnętrzną logikę, która kształtuje dwadzieścia dziewięć scen narracji. Następnie rozwiniemy trzy główne tematy duchowe, które się wyłaniają – zdradę, milczenie i owocną śmierć – zanim wyciągniemy konkretne wnioski dla codziennego życia chrześcijańskiego. Zakończymy modlitwą i cotygodniową praktyką pięciu prostych kroków.

Ewangelia Mateusza w sercu tradycji: historia skrojona na miarę ludu Bożego

Aby zrozumieć, dlaczego Mateusz napisał Pasję w taki sposób, musimy wiedzieć, dla kogo pisał. Około lat 80-90 n.e. społeczność judeochrześcijańska – prawdopodobnie z siedzibą w Antiochii Syryjskiej – poszukiwała swojego miejsca. Właśnie doświadczyła zburzenia Jerozolimy (70 n.e.), zerwania z synagogą, a jednocześnie musiała otworzyć się na narody. Mateusz był w równej mierze katechetą, co ewangelistą. Jego Ewangelia jest najbardziej ustrukturyzowana ze wszystkich czterech: pięć głównych wypowiedzi naśladujących pięć ksiąg Mojżesza, genealogiczny prolog łączący Jezusa z Abrahamem i Dawidem oraz nieustanna troska o wypełnienie się Pisma Świętego.

Męka Pańska (Mt 26–27) nie jest wyjątkiem od tej logiki. Jest narracyjnym i teologicznym punktem kulminacyjnym, ku któremu zmierza cała Ewangelia. Już od pierwszego rozdziału anioł zapowiadał, że Jezus «zbawi swój lud od jego grzechów» (Mt 1,21) – obietnica ta znajduje tu swoje dramatyczne spełnienie. Grecki termin telos (spełnienie, koniec) subtelnie rezonuje w każdym proroczym cytacie: trzydzieści srebrników, pole garncarza, cisza przed Piłatem, wszystko jest wyraźnie powiązane z Jeremiaszem, Zachariaszem, Izajaszem.

Tym, co odróżnia Mateusza od Marka – od którego czerpie inspirację – jest właśnie ta głębia Pisma Świętego. Marek jest bardziej bezpośredni, bardziej bezpośredni. Mateusz natomiast poświęca czas na wymienienie spełnionych proroctw, na doprecyzowanie gestów rytualnych, na dodanie epizodów nieobecnych u Marka: żony Piłata i jej snu (Mt 27,19), gestu umycia rąk przez Piłata (Mt 27,24), strażników przy grobie (Mt 27,62-66), wkroczenia zmartwychwstałych świętych do Świętego Miasta (Mt 27,52-53). Te dodatki u Mateusza nie są ozdobnikami – są kluczami do interpretacji teologicznej.

Liturgicznie tekst ten jest czytany w Niedzielę Palmową, na początku Wielkiego Tygodnia. Oferuje on całkowite zanurzenie: czytelnik wnika w Mękę Pańską, zanim jeszcze doświadczy jej codziennych obrzędów. W ten sposób Mateusz konstruuje pedagogię na cały tydzień: najpierw słucha się całości, a następnie przeżywa każdy fragment – Wielki Czwartek, Wielki Piątek, Wigilię Paschalną – z głębszym zrozumieniem. Narracja jest zatem jednocześnie katechezą, orędziem kerygmatycznym i modlitwą liturgiczną. Przemawia zarówno do początkującego wierzącego, jak i do doświadczonego teologa.

Może Ci się spodobać...

Lecz On był przebity za nasze grzechy, zdruzgotany za nasze winy. Spadła na Niego kara zbawienna dla nas, a w Jego ranach jesteśmy uzdrowieni. (Izajasz 53:5)

Już sama struktura tekstu ujawnia tę pedagogiczną troskę. Można wyróżnić pięć głównych jednostek: zdradę i Ostatnią Wieczerzę (26,14-35), modlitwę w Getsemani i aresztowanie (26,36-56), sąd religijny i sąd cywilny (26,57-27,26), ukrzyżowanie i śmierć (27,27-56) oraz pochówek ze strażnikiem przy grobie (27,57-66). Każda jednostka jest dramatyzacją tożsamości Jezusa: kim jest ten człowiek, którego porzucają przyjaciele, którego potępiają wrogowie, a którego samo stworzenie zdaje się rozpoznawać w chwili jego śmierci?

Ukryty wątek: spełnienie jako klucz do zrozumienia całej Męki Pańskiej

Gdybyśmy mieli podsumować w jednym zdaniu teologiczną oryginalność Męki Pańskiej według Mateusza, brzmiałoby ono następująco: wszystko, co spotyka Jezusa, zostało przewidziane, zapowiedziane, chciane – nie w sensie ślepego przeznaczenia, lecz w sensie miłości, która sięga kresu własnej logiki.

Mateusz używa zwrotu «aby wypełniły się Pisma» lub jego odpowiedników siedem razy w tych dwóch rozdziałach. Nie jest to retoryka apologetyczna mająca na celu przekonanie oponentów. To wyznanie wiary: Bóg, który przemawiał przez proroków, jest tym samym Bogiem, który działa w historii Jezusa. Nie ma przerwy między dwoma Testamentami – istnieje dramatyczna ciągłość, podobna do tej między obietnicą zaręczyn a samym zaślubinami.

Weźmy najbardziej uderzający przykład: trzydzieści srebrników. Mateusz cytuje (Mt 27,9-10) proroctwo przypisywane Jeremiaszowi, które w rzeczywistości pochodzi z Zachariasza 11,12-13, z echem w Księdze Jeremiasza (32,6-15) dotyczącym zakupu pola. To zestawienie nie jest błędem: jest techniką midraszową, typologiczną lekturą, która nakłada dwa teksty prorockie, aby zbudować bogatsze znaczenie. Cena zdrady — trzydzieści srebrników, cena zranionego niewolnika według Wj 21,32 — staje się symbolem człowieczeństwa, które ceni Syna Bożego za cenę chłopa pańszczyźnianego. Spełnione proroctwo nie jest anegdotycznym szczegółem; jest deklaracją godności Jezusa i ślepoty tych, którzy Go odrzucają.

Ten sam strukturalny motyw spełnienia uwydatnia milczenie Jezusa. Przed Kajfaszem i Piłatem Jezus nie broni się – albo prawie wcale. To dezorientuje wszystkich w narracji: «Namiestnik bardzo się zdumiał» (Mt 27,14). Ale to milczenie jest bezpośrednią transpozycją Izajasza 53,7: «Dręczono Go, lecz On sam siebie gnębił, a nie otworzył ust swoich, jak baranek na rzeź prowadzony». Cierpiący Sługa Izajasza znalazł w Jezusie nie chętnego naśladowcę, lecz ontologiczne spełnienie. Jezus nie milczy, bo nie ma nic do powiedzenia. Milczy, bo Jego najmocniejszym głosem będzie okrzyk opuszczenia (Mt 27,46) i śmierć (Mt 27,50) – dwa momenty, na które odpowiada całe stworzenie.

Zmartwychwstanie świętych w chwili śmierci Jezusa (Mt 27, 52-53) to jeden z najbardziej zagadkowych fragmentów Nowego Testamentu. Nigdzie indziej w Ewangeliach nie ma takiego wydarzenia. Mateusz wstawia je, aby jasno dać do zrozumienia, że śmierć Jezusa już inauguruje rzeczywistość eschatologiczną: zasłona świątyni rozdziera się od góry do dołu (znak, że dostęp do Boga jest teraz otwarty dla wszystkich), ziemia drży, skały pękają, a umarli zmartwychwstają. Nie jest to bezpodstawny cud: to rekapitulacja teologii stworzenia. Kiedy Syn Boży oddaje ducha, stary porządek zostaje obalony i rozpoczyna się nowy.

Ta nić spełnienia przewija się przez całą Mękę Pańską niczym kręgosłup. Nie chodzi o to, by dowieść, że Jezus był Mesjaszem, odhaczając kolejne punkty proroctw. Chodzi o to, by pokazać, że Boża miłość do ludzkości jest stała, wierna i nieodwołalna. To, co Bóg obiecał, spełnia – nawet jeśli oznacza to krzyż.

Zdrada, czyli oblicze grzechu w naszym życiu

Judasz jest najbardziej złożoną psychologicznie postacią w opisie Męki Pańskiej według Ewangelii Mateusza. Mateusz jest jedynym ewangelistą, który przedstawia nam swoją refleksję po skazaniu Jezusa (Mt 27, 3-10). A to, co opisuje, to nie obojętność, lecz skrucha. «Zgrzeszyłem, wydając niewinnego człowieka na śmierć». To zdanie jest niezwykłe. Judasz przyznaje się do winy, głosi niewinność Jezusa, a jednak nie może znaleźć drogi do przebaczenia. Idzie się powiesić.

Ten kontrast z Piotrem jest uderzający i celowy. Piotr również zdradza – trzykrotnie zapiera się Jezusa, przysięgając i gwałtownie protestując. Ale Piotr, w przeciwieństwie do Piotra, płacze. «Wyszedł na zewnątrz i gorzko zapłakał». Ewangelia Mateusza nie mówi nam, co dalej dzieje się z Piotrem w tym fragmencie – ale czytelnik wie, dzięki przepowiedzianemu zmartwychwstaniu, że ta droga łez prowadzi do odkupienia.

Co odróżnia skruchę Judasza od skruchy Piotra? Klasyczna teologia chrześcijańska, a zwłaszcza Augustyna i Tomasza z Akwinu, odpowiadała: nie chodzi o wagę grzechu, ale o kierunek spojrzenia. Judasz patrzy na swój grzech i potępia samego siebie. Piotr patrzy na Jezusa – a Jezus patrzył na niego (Łk 22,61 to precyzuje, ale Mateusz sugeruje to w swoim opisie zapowiedzi zaparcia się). Skrucha kieruje się do wewnątrz; skrucha kieruje się ku Innemu.

Kryje się w tym głęboka duchowa lekcja dla współczesnego życia chrześcijańskiego. Ilu wierzących dźwiga ciężar dawnych grzechów nie dlatego, że nie zostały im przebaczone, ale dlatego, że odmawiają przyjęcia przebaczenia? Grzechem Judasza nie było po prostu zdradzenie Jezusa – lecz przekonanie, że ten czyn zdefiniował go na zawsze i że żadne miłosierdzie nie będzie w stanie go pokonać. To w pewnym sensie grzech przeciwko Duchowi Świętemu, o którym Jezus mówi gdzie indziej: nie konkretne przewinienie, ale odmowa wiary w to, że Bóg jest większy od naszych grzechów.

W «Pasji» Mateusza zdrada przybiera również wymiar zbiorowy. Uczniowie, którzy «wszyscy uciekli» (Mt 26,56), tłumy, które krzyczały „Ukrzyżuj Go!” po powitaniu Króla kilka dni wcześniej podczas wjazdu do Jerozolimy, arcykapłani, którzy przedkładali stabilność polityczną nad prawdę – wszystkie te postacie są zwierciadłami. Mateusz nie potępia ich moralistycznie; przedstawia je po to, by czytelnik mógł rozpoznać siebie i dokonać innego wyboru.

Getsemani, laboratorium autentycznej modlitwy

Scena w Getsemani (Mt 26,36-46) jest prawdopodobnie jedną z najbardziej złożonych teologicznie w całym Nowym Testamencie. Ukazuje nam Jezusa – Syna Bożego według wyznania Piotra (Mt 16,16) i według głosu Ojca podczas Chrztu i Przemienienia – w szponach absolutnej ludzkiej rozpaczy. «Smutek ogarnął moją duszę aż do śmierci».»

To sformułowanie nawiązuje do Psalmu 42 («Czemu jesteś zgnębiona, duszo moja?») i sygnalizuje kenozę – upokorzenie – które nie jest jedynie powierzchowne. Chrystus Mateusza nie jest stoicki. Nie przechodzi przez Mękę jak starożytny bohater ponad walką. Naprawdę cierpi, naprawdę drży, prosi – trzy razy – «aby oddalono od niego ten kielich». Trzy razy się modli. Trzy razy wraca i zastaje swoich uczniów śpiących. Ta potrójna struktura odzwierciedla potrójne zaparcie się Piotra: dwie sceny odbijają się wzajemnie i podkreślają przepaść między ludzką słabością a wiernością Chrystusa.

Ale sednem sceny jest formuła trzeciej modlitwy: «Bądź wola Twoja!» (Mt 26,42) – formuła, którą czytelnik Ewangelii Mateusza natychmiast rozpoznaje jako trzecią prośbę Modlitwy Pańskiej (Mt 6,10). Jezus nie recytuje modlitwy, której nauczał; On nią żyje. Ucieleśnia ją w ciele i krwi, w ciemności i udręce. Modlitwa Pańska nie jest formułą rytualną – jest planem życia zgodnego z wolą Ojca, nawet jeśli ta wola kosztuje wszystko.

Dla duchowości chrześcijańskiej ta scena ma fundamentalne znaczenie. Uzasadnia modlitwę błagalną – Jezus prosi – jednocześnie sytuując ją w szerszym ruchu synowskiego zaufania. Ujawnia również coś istotnego w cierpieniu: nie jest ono negowane, pomijane ani tłumaczone. Jest przedstawiane Ojcu z całkowitą szczerością. To właśnie ten model tradycja monastyczna, od Kasjana do Teresy z Ávili, rozważała jako fundament modlitwy kontemplacyjnej.

Wreszcie, jest coś łagodnego i wzruszającego w wymówce skierowanej do śpiących uczniów: «Czy nie mogliście czuwać ze mną nawet godziny?». To nie jest surowa nagana. To skarga przyjaciela, który tęsknił za towarzystwem w nocy. Mateusz zauważa, że Jezus dwukrotnie zastał ich śpiących, nie budząc ich gwałtownie – pozwolił im zasnąć. To mówi coś o tym, jak Bóg bierze pod uwagę nasze ograniczenia, nie obniżając jednak swoich oczekiwań. Nadal chce, żebyśmy byli z Nim, nawet gdy śpimy.

Śmierć Jezusa jako wydarzenie kosmiczne i ostateczne objawienie

Centralnym momentem całej narracji o Męce Pańskiej według Ewangelii Mateusza jest wołanie z Psalmu 22: «Boże mój, Boże mój, czemuś Mnie opuścił?» (Mt 27,46). To wołanie jest często cytowane jako dowód autentycznej rozpaczy w duszy Jezusa. Jednak rozumienie go w ten sposób, bez odczytania go w kontekście biblijnym, oznacza utratę jego głębokiego znaczenia.

Psalm 22 jest jednym z najbardziej chrystologicznych psalmów Starego Testamentu. Rozpoczyna się okrzykiem zawierzenia – a kończy triumfalnym wyznaniem wiary: «Pokolenia przyszłe będą nauczane przez Pana… On to uczynił!» (Psalm 22,31). Cytując pierwsze wersy psalmu, Jezus przywołuje cały psalm do świadomości pouczonego czytelnika. Nie jest to jedynie okrzyk rozpaczy – to modlitwa, która zawiera w sobie ostateczne zaufanie, nawet jeśli ciało nie widzi jeszcze rezultatu.

Nie umniejsza to realności tego doświadczenia. Hans Urs von Balthasar dobitnie podkreślił realność opuszczenia, jakiego doświadczył Chrystus w swojej śmierci: jest to całkowita solidarność z grzeszną ludzkością w jej oddaleniu od Boga, zejście w noc rozłąki, aby nikt nigdy więcej nie był sam w tej nocy. Ta teologia zastępczego zastępstwa – Jezus niosący nasze opuszczenie, abyśmy już nie byli opuszczeni – stanowi sedno Tajemnicy Paschalnej według Mateusza.

A potem następują znaki kosmiczne. Zasłona Świątyni rozdziera się – od góry do dołu, ważny szczegół: to Bóg działa, a nie człowiek. Ziemia drży. Skały pękają. Umarli powstają i wkraczają do Świętego Miasta. Ta kaskada niezwykłych wydarzeń ma precyzyjną funkcję teologiczną: śmierć Jezusa nie jest końcem pojedynczej historii, jakkolwiek świętej by ona nie była. To wydarzenie, które zmienia porządek świata.

Rzymski setnik, który oświadcza: «Zaprawdę, ten był Synem Bożym!», jest symbolem tego ruchu ku uniwersalności. Rzymski żołnierz, reprezentujący władzę cesarską, która właśnie dokonała egzekucji Jezusa, staje się pierwszym wyznawcą wiary paschalnej. Mateusz w ten sposób nawiązuje do obietnicy powszechnej misji, która zakończy Ewangelię (Mt 28, 18-20): Syn Boży jest rozpoznawany na czterech krańcach ziemi, nawet przez tych, którzy wydają się najdalsi.

Jakie konkretne zmiany wprowadza pasja?

Pasja według Mateusza nie jest tekstem, który należy kontemplować z daleka, z wygodnego fotela historii. Odnosi się bezpośrednio do każdej sfery życia wierzącego.

W życiu wewnętrznym i modlitwie. Getsemani pozwala, a nawet wymaga szczerości wobec Boga. Zbyt wielu wierzących modli się grzecznymi słowami, maskując autentyczny niepokój. Mateusz pokazuje, że sam Jezus modlił się w pocie i łzach, z prośbą, która szła w jednym kierunku, i akceptacją, która szła w innym. Autentyczna modlitwa to nie bierna rezygnacja; to dialog z Ojcem, w którym wnosimy całe nasze istnienie, ufając, że Jego wola jest lepsza od naszej własnej.

W rozbitych związkach. Postacie Judasza i Piotra uczą nas, że grzech nie jest ostatecznym słowem – ale że poprzez naszą sztywność wobec siebie i innych możemy pozwolić mu mieć ostatnie słowo. Łaska przebaczenia istnieje; musimy jednak pozwolić, by nas objęła. Wymaga to konkretnej pokory: powrotu, jak Piotr, nawet po druzgocącej porażce, nawet bez pewności, że zostaniemy zaakceptowani.

W życiu zawodowym i społecznym. Milczenie Jezusa przed Piłatem było prowokacją w epoce, która ceniła asertywność, obronę własnych interesów i kontrolowaną komunikację. Są chwile, gdy najpotężniejszym słowem jest milczenie. Są niesprawiedliwości, których nie zawsze da się naprawić argumentami, ale można je znieść w inny sposób – z godnością, która wprawia prześladowców w osłupienie, tak jak Chrystus wprawił Piłata w osłupienie.

W zaangażowaniu społecznym. Józef z Arymatei, dyskretna postać, podejmuje zdecydowany krok: wychodzi z cienia, by zabrać ciało Jezusa. Podejmuje realne ryzyko polityczne. Kobiety, które «przyglądały się z daleka» (Mt 27,55) – Maria Magdalena, Maria, matka Jakuba, matka synów Zebedeusza – są jedynymi, które pozostały obecne do końca. Wierność w Męce Mateusza nie wyraża się poprzez wzniosłe deklaracje (Piotr obiecał umrzeć z Jezusem), lecz poprzez drobne, konkretne działania w trudnej chwili.

Podążając śladami Ojców: jak Tradycja interpretowała tę Mękę

Patrystyczna recepcja Pasji Mateuszowej jest niezwykle bogata. Kilka kluczowych punktów pozwala nam ocenić głębię tej tradycji.

Jan Chryzostom, W swoich homiliach o Mateuszu (napisanych w Antiochii około 390 roku) Chryzostom podkreśla królewski paradoks Męki Pańskiej: Jezus jest jednocześnie królem i sługą, sędzią i potępionym. Czerwony płaszcz, którym żołnierze Go okrywają, aby z Niego kpić, jest dla Chryzostoma świętą ironią: nie zdawali sobie sprawy, że w rzeczywistości ubierają króla. To rozumienie królewskości z dołu, władzy w słabości, przeniknie całą duchowość chrześcijańską aż do Teresy z Lisieux i jej «małej drogi».

Augustyn z Hippony rozmyśla długo nad krzykiem opuszczenia w swoim Enarrationes in Psalmos. Dla niego to Chrystus modli się w swoim Kościele: nie tylko Jezus woła, ale cała odkupiona ludzkość, która w Nim niesie swój smutek Bogu. To «zbiorowe» odczytanie Chrystusa – Chrystusa i Kościoła jako jednego modlącego się podmiotu – jest jednym z największych wkładów Augustyna w teologię liturgiczną.

Bernard z Clairvaux W scenie z Getsemani dostrzega on wzór mnicha w modlitwie: mnich, podobnie jak Jezus, musi przejść przez noc przed świtem, przez zwątpienie przed pewnością, przez błaganie przed poddaniem się. Jego medytacja nad Pieśnią nad Pieśniami w powiązaniu z Męką Pańską wywarła wpływ na całą mistykę nadreńską i flamandzką średniowiecza.

Tomasz z Akwinu, w Suma teologiczna (IIIa, q. 46-50), analizuje Mękę Pańską z perspektywy teologicznej stosowności: dlaczego było właściwe, aby Syn Boży cierpiał w ten sposób? Jego odpowiedź formułuje pięć argumentów związanych z zadośćuczynieniem za grzechy, modelem cnoty, zwycięstwem nad diabłem, utwierdzeniem wiary i wywyższeniem godności człowieka. Ta scholastyczna synteza nie zastępuje medytacji duchowej, lecz stanowi racjonalne ramy, które chronią wiarę przed nieporozumieniami.

W nowszej tradycji, Hans Urs von Balthasar (Teologia Trzech Dni, (1990) odnowiona refleksja nad śmiercią i zstąpieniem do piekieł, podkreślająca solidarność Chrystusa z całą ludzkością, w tym z tymi, którzy wydają się być najdalej od Boga. Ta teologia paschalna bezpośrednio wpływa na współczesną opiekę duszpasterską nad osobami pogrążonymi w żałobie, depresji lub doświadczającymi utraty wiary.

Lectio divina

Zatrzymaj się i zastanów: pięcioetapowy plan medytacji

Pasja to tekst, który ma być przeżywany, a nie tylko czytany. Oto struktura medytacji, którą można praktykować w ciągu tygodnia, jeden wieczór dziennie.

Pierwsza noc: wejście przez Judasza. Przeczytaj ponownie Ewangelię Mateusza 26:14-16 i 27:3-10. Zadaj sobie pytanie: gdzie kalkuluję w mojej relacji z Bogiem? Gdzie negocjuję to, co nie powinno podlegać negocjacjom? Na koniec wskaż konkretne miejsce, w którym chcę «oddać trzydzieści kawałków» – czyli powrócić do bezinteresownej relacji.

Drugi wieczór: wejście przez Ostatnią Wieczerzę. Przeczytaj ponownie Ewangelię Mateusza 26:26-29. Weź kawałek chleba, trzymaj go w dłoni i w ciszy medytuj nad tymi słowami: «To jest Ciało moje, które za was zostanie wydane». Jakie ciała otrzymałem? Jakie ciała zraniłem? Ostatnia Wieczerza to nie tylko rytuał – to etyka ciała.

Trzecia noc: wejście przez Getsemani. Przeczytaj ponownie Ewangelię Mateusza 26:36-46. Sformułuj na głos lub na piśmie modlitwę, której nie odważysz się wypowiedzieć do Boga – tę, która sprzeciwia się temu, co uważasz za Jego wolę, ale którą nosisz w sobie. Następnie, po chwili ciszy, dodaj: «Lecz nie jak Ja chcę, ale jak Ty».»

Czwarty wieczór: przejście przez krzyże. Przeczytaj jeszcze raz Ewangelię Mateusza 27:45-50. Pozostań przy okrzyku porzucenia. Nie tłumacz go od razu. Po prostu trzymaj go, tak jak trzymałbyś za rękę przyjaciela, który cierpi i nie rozumie. Pomyśl o kimś w swoim otoczeniu, kto przeżywa swoją noc w Getsemani lub na Golgocie.

Piąta noc: wejście przez grób. Przeczytaj ponownie Ewangelię Mateusza 27:57-66. Józef z Arymatei i kobiety pozostają. Jeszcze nie rozumieją – zmartwychwstanie nie jest jeszcze na ich horyzoncie. Ale pozostają. Jaki jest grób, do którego jesteś wezwany, by pozostać wiernym, nawet bez widzialnego zmartwychwstania?

Wyzwania naszych czasów w obliczu Męki Pańskiej

Pasja Mateusza to nie tylko tekst z I wieku. Odnosi się do bardzo współczesnych wyzwań i byłoby nieuczciwe ich nie wymienić.

Wyzwanie przemocy. Opowieść o Męce Pańskiej opisuje egzekucję sądową po niesprawiedliwym procesie. Dla wielu współczesnych, zwłaszcza po okrucieństwach XX wieku i nieustannych niesprawiedliwościach XXI wieku, trudno postrzegać tę śmierć jako wydarzenie «odkupieńcze» bez gloryfikowania cierpienia. Współczesna teologia chrześcijańska musiała zmierzyć się z tą pułapką. To nie cierpienie samo w sobie zbawia – Bóg nie jest sadystą – ale miłość, która przenika cierpienie bez mrugnięcia okiem. Krzyż nie uświęca przemocy; ujawnia jej absurdalność i odpowiada silniejszą miłością.

Wyzwanie antysemityzmu. Fraza «Krew Jego na nas i na dzieci nasze!» (Mt 27,25) była używana przez wieki do uzasadniania prześladowań narodu żydowskiego. To jeden z najboleśniejszych rozdziałów w historii chrześcijaństwa. Teologia katolicka, od czasów Soboru Watykańskiego II i deklaracji Nostra aetate (1965) jest jasne: Męki Pańskiej nie można w żaden sposób przypisać całemu narodowi żydowskiemu, ani temu z I wieku, ani, a fortiori, temu współczesnemu. Ten tłum wołający w Jerozolimie to nie «Żydzi» – to cała ludzkość, reprezentowana przez wszystkich aktorów: rzymskich żołnierzy, żydowskich kapłanów, uciekających uczniów, manipulowany tłum. Każdy z nas jest w tej historii.

Wyzwanie milczenia Boga. Dla wielu cierpiących wierzących – po nagłej stracie, długiej chorobie lub niesprawiedliwości, która nie doczekała się odpowiedzi – wołanie Jezusa: «Boże mój, Boże mój, czemuś Mnie opuścił?» jest jedynym wersetem w Biblii, który naprawdę do nich przemawia. I właśnie w tym tkwi jego moc. Mateusz nie cenzuruje tego wołania. Nie udziela od razu pocieszającej odpowiedzi. Pozwala mu być tym, czym jest: najszczerszą modlitwą w dziejach ludzkości, wypowiedzianą przez samego Syna Bożego. Czyniąc to, mówi każdemu mężczyźnie i kobiecie pogrążonemu w ciemności: nie jesteś sam w swoim wołaniu – wypowiedział je sam Bóg.

Wyzwanie długoterminowej lojalności. Męka Pańska konfrontuje nas z naszą własną kruchością jako uczniów. Kto z nas może szczerze powiedzieć, że nie spałby w Getsemani, nie uciekłby przed aresztowaniem lub nie wyparłby się wszystkiego przy kominku? Psychologia społeczna uczy nas, że zachowanie uczniów pod presją jest całkowicie normalne. Mateusz nie proponuje nieosiągalnego heroicznego ideału, ale drogę nawrócenia, która nieustannie się odnawia: upadając, płacząc i powstając, jak Piotr.

Modlitwa inspirowana Męką Pańską według św. Mateusza

Aby wejść w Triduum Paschalne

Panie Jezu, doświadczyłeś nocy Getsemani — nocy, kiedy modlitwa wiele kosztuje, przyjaciele śpią, a wola Ojca wydaje się niemożliwa do osiągnięcia.

Naucz mnie modlić się w ten sposób: ze wszystkim, kim jestem, z moimi lękami, których nie śmiem nazwać, z moimi prośbami, które wydają się sprzeczne z Twoją wolą, i z tym kruchym, drżącym, prawdziwym „tak” – Bądź wola Twoja.

Poznałeś zdradę – zdradę przyjaciela, zdradę tłumu, zdradę bliskich, którzy postanowili uciec. Naucz mnie, bym nie osądzał Judasza zbyt surowo, ja, który też czasem negocjuję to, o co negocjować nie należy. I naucz mnie, jeśli zdradzę, płakać jak Piotr – przed Tobą – i nie wieszać się na własnej winie.

Milczałeś przed Piłatem nie z rezygnacji, ale dlatego, że niektórych prawd nie da się obronić – są ucieleśnione. Daj mi mądrość, abym rozpoznał, kiedy mówić znaczy zdradzić prawdę, a kiedy milczeć znaczy jej służyć.

Krzyczałeś swoje opuszczenie na drzewie krzyża – a krzyk ten był najprawdziwszą modlitwą, jaka kiedykolwiek została sformułowana, ponieważ wypływał z głębi ludzkiej kondycji i był skierowany do Ojca, w którego nigdy nie wątpiłeś, nawet w nocy, gdy już Go nie czułeś.

Naucz mnie też krzyczeć, nie maskując mojego cierpienia grzecznymi słowami. Naucz mnie, że porzucenie, które czuję, nie jest prawdziwym porzuceniem – i że byłeś w mojej nocy, zanim zdążyłem cię zaprosić.

Złożono Cię do grobu, a strażnicy pilnowali, żeby nic więcej się nie wydarzyło. Ale Boga nie da się strzec. Daj mi nadzieję Wielkanocy, która nie neguje Wielkiego Piątku, ale wie, że ostatnie słowo nie należy do śmierci.

Amen.

Pasja, tekst, który nas czyta

Jest coś dziwnego w „Pasji” według Mateusza: im więcej jej czytasz, tym bardziej odnosisz wrażenie, że czyta ona ciebie. Każda postać jest jak lustro. Judasz kalkulujący, Piotr obiecujący za dużo, uczniowie śpiący, tłum ulegający presji społecznej, Piłat umywający ręce, kobiety pozostające w tyle – z którą postacią utożsamiasz się dziś rano?

Mateusz pisał dla wspólnoty pogrążonej w kryzysie, poszukując jej powiązań między starożytną tradycją a nowym światem. Jego odpowiedź nie jest przede wszystkim doktrynalna – jest narracyjna. Mówi: spójrz, jak żył, spójrz, jak umarł, spójrz, kim był do samego końca. I zdecyduj, czy chcesz za Nim pójść.

Wielki Tydzień to coroczne zaproszenie do ponownego przeżycia tej decyzji. Nie w sensie pustego powtarzania rytuału, ale w sensie odnowienia chrztu – tego fundamentalnego wyboru upodobnienia swojego życia do życia Chrystusa, który umarł i zmartwychwstał.

Wezwanie jest proste: wejdź w ten tekst nie jako widz, ale jako postać. Zidentyfikuj nasze osobiste Getsemani – ten kielich, z którego wolałbyś nie pić. Przedstaw go szczerze Ojcu. I niech Jego wola będzie większa niż nasz opór.

Bo właśnie tam – mówi Mateusz – rozpoczyna się zmartwychwstanie.

Pięć praktycznych wskazówek na Wielki Tydzień

• Przeczytaj każdego wieczoru przez pięć do dziesięciu minut jeden fragment z Ewangelii Mateusza 26–27, wybierz postać i zadaj sobie pytanie: Gdzie jestem w tej scenie?
• Zapisz swoją własną «modlitwę Getsemani» — szczerą prośbę skierowaną do Boga, po której następuje akt zaufania Jego woli, nawet jeśli jej nie rozumiesz.
• Wybierz konkretny gest obecności w obliczu cierpienia kogoś, kto w tym tygodniu cierpi, na przykład kobiet, które «stały» u stóp krzyża, nie mogąc nic innego zrobić.
• Określ swoją zdradę — wobec Boga, wobec kogoś, wobec siebie — i umów się na spotkanie ze spowiednikiem lub kierownikiem duchowym przed Wielkanocą.
• Jeśli to możliwe, weź udział fizycznie w liturgii Wielkiego Piątku, pozwalając, aby cisza adoracji krzyża trwała dłużej niż zwykle, nie starając się jej wypełnić.
• Podaruj Wielki Tydzień komuś bliskiemu, kto przeżywa trudne chwile, mówiąc po prostu: «Myślę o tobie w tym tygodniu».»
• Przeczytaj ponownie Mt 28, 1-10 – początek zmartwychwstania – wieczorem Wielkiej Soboty, przed Wigilią Paschalną, jako obietnicę poprzedzającą świt.

Odniesienia

Teksty podstawowe

• Ewangelia według św. Mateusza, oficjalne tłumaczenie liturgiczne (AELF), rozdz. 26–27.
• Chryzostom, Jan, Homilie o Ewangelii Mateusza, homilie 80–88, PG 58. Tłumaczenie francuskie: Źródła Chrétiennes.
• Augustyn z Hippony, Enarrationes in Psalmos, Ps 21 (22), PL 36. Źródła Chrétiennes 58.
• Tomasz z Akwinu, Suma teologiczna, IIIa Pars, pytania 46–50 (De Passione Christi). Przeł. Jeleń, Paryż.

Teksty wtórne

• Balthasar, Hans Urs von, Teologia Trzech Dni. Mysterium Paschale, Desclée de Brouwer, Paryż, 1990.
• Brown, Raymond E., Śmierć Mesjasza, 2 tomy, Anchor Bible Reference Library, Doubleday, Nowy Jork, 1994. (Główne źródło egzegetyczne na temat opowieści o Męce Pańskiej w czterech Ewangeliach.)
• Gnilka, Joachim, Ewangelia Mateusza, Herder, Freiburg, 1988. (Odniesienie do komentarza naukowego.)
• Sobór Watykański II, Nostra aetate, Deklaracja o stosunku Kościoła do religii niechrześcijańskich, § 4, 1965. (O niezbiorowym przypisaniu Męki Pańskiej narodowi żydowskiemu).

✝ Odniesienia biblijne

1 fragment · 1 księga

📖 Kodeks — Księga biblijna

Mateusza

Mateusz (tradycja) · 80–90 n.e. · 1071 wersetów

Oto Ja jestem z wami przez wszystkie dni, aż do skończenia świata. (Mateusz 28:20)

Ewangelia Króla: Jezus, nowy Mojżesz, wypełnia Pisma dla Izraela i narodów.

→ Poznaj Kodeks Mateusza

Ewangelia Mateusza 26

📖 Przeczytaj Ewangelię Mateusza 26 🔍 Odnośniki krzyżowe

💡 Zrozumienie

• Jego szaty były białe jak śnieg (Dan. 7:9-10, 13-14)
• Z mojego kielicha pić będziecie (Mt 20,20-28)
• Objawił się im przy łamaniu chleba (Łk 24, 13-35)
• Syn Człowieczy odejdzie, jak jest napisane, lecz biada temu, przez którego będzie wydany! (Mt 26, 14-25)

🕊️ Medytuj

• Być innym, aby być wolnym: chrześcijanin, szczęśliwy obcy w świecie, który go odrzuca
• Kiedy miłość opiera się zdradzie: Judasz, Jezus i otchłań, która jeszcze nie wypowiedziała swojego ostatniego słowa
• Kiedy zapach przerywa ciszę: Marie, nard i tajemnica całkowitego oddania
• Hosanna dziś, ukrzyżujcie Go jutro: niepokojące zwierciadło tłumów w Jerozolimie
• Otwórzmy bramy Królowi: gdy Jerozolima waha się między „hosanna” a „krzyżem”

✨ Święci

• Płonący dla Eucharystii: Święty Piotr Julian Eymard

🌿 Na żywo

• W nocy Go adorują: ogólnoświatowe przebudzenie eucharystyczne, które zmienia Kościół

📍 Lokalizacje Getsemani Łukasza 22:42 Jerozolima Psalm 122:6

👤 Postacie

NA

Abraham

Patriarchowie

NT

Kajfasz

Inne NT

NA

Izaak

Patriarchowie

NA

Jakub

Patriarchowie

NT

Jan Baptysta

Prekursor

NT

Jezus Chrystus

Jezus

NT

Judasz Iskariota

Apostołowie

NT

Żonaty

Rodzina Jezusa

NA

Mojżesz

Wyjścia

NT

Kobieta z alabastrem

NT

Kobieta, która namaściła Jezusa w Betanii

NT

Żołnierz, który uderzył Jezusa

NT

Malchus

NT

Szymon Trędowaty

NT

Zebedeusz

🗺 Mapa